lunes, 2 de mayo de 2016

CASTRO DE VAL .(TRABANCAS-AGOLADA).


No lugar chamado como non podía ser doutro modo "O castro", no lugar de O Val, da `parroquia de Trabancas, atopamos outro dos castros mais característicos de Agolada, ao pé mesmo do Monte Farelo, dominando dende os seus 614 metros de altitude as brañas enlamadas polas augas dos varios regatos que ao unirse dan lugar mais alá de Aian, ao río Ferreiroa.

Pódese achegar un ou ben dende a estrada nacional 640 a que comunica Agolada con Lugo , apartando a dereita cara a Val, no lugar de Trabancas, un chisco antes da subida ao Marco, que  separa xeograficamente e sinala os limites das provincias de Lugo e Pontevedra; Antas de Ulla e Agolada, respectivamente. 



Baixando polas pistas de concentración parcelaria, temos que coller a dereita, mais ou menos a cincocentos metros da saída, que temos collida dirección, sur, e novamente apartar a dereita por outra pista que nos deixa na entrada do  primeiro foso muro  do  castro, moi preto xa das primeiras casas da aldea de Val. 














Outra posibilidade é dende Agolada, cara a Rodeiro, e apartar a esquerda antes de Ventosa, pola pista de concentraciòn parcelaria que vai subindo direcciòn Trabancas, e ao chegar a Lamas, por certo que paga a pena unha paradiña para ver o seu cruceiro, collemos a dereita direccion Val.


O castro está densamente cuberto de vexetación, arbustiva, invasora; silvas, xestas, toxos,e abundantes piñeiros, e eucaliptos, con algún que outro carballo.

Aínda que é perfectamente perceptible a simple vista o seu perímetro e a súa elevación, hai que recordar que na base foi moi rebaixado por mor dos traballos agrícolas e pistas, que o circundan e segundo relata Carballo Arceo, mesmo se realizaron traballos cunha pala mecánica que o deterioraron sensiblemente, fundamentalmente na súa parte occidental, a pesaren de todo o castro conserva a súa metade oriental e unha parte importante da croa aproximadamente duns cen metros do perímetro exterior, conservando un impoñente terraplén de case que tres metros de altura, evidentemente defensivo.

 Tamén é visible no parapeto restos da muralla orixinal, aínda que alterada polo valado que o circunda, de pedra, posiblemente procedentes do castro mesmo.

Coma curiosidade moi cerquiña, fora atopado  no Farelo a lauda coñecida como o Santito e que representaba un guerreiro con espada entre as mans, fai uns anos desaparecida do muro da casa onde fora colocado como base e sustento da galeria dunha vivenda. 

E non esquecer a visita os restos dos varios muiños construidos nun dos regatos tributarios do Ferreiroa, a caròn mesmo do Castro, asi como a Mamoa, existente nun dos camiños de terra que saen bordeando a aldea, por certo hoxe tubeira de raposos ou algún porco teixo.



Para saber mais sobre o tema, tanto deste como de outros castros ver os libros ; Carballo Arceo, "A cultura Castrexa na Comarca do Deza", Filgueira Valverde e Garcia Alen, Materiais para la Carta Arqueologica de la Provincia de Pontevedra, y de Antonio Presas y Xoan Carlos Garcia Porral, O mundo dos Castros, editado por Faro de Vigo.

jueves, 28 de abril de 2016

CASTRO DE GALEGOS (AGOLADA)





























 Estou a seguir e Continuo coa serie iniciado sobre os  "Castros", do Concello de Agolada, traio agora este impresionante e descoñecido para o gran publico, Castro  que temos a sorte de atopar case que no limite xeográfico entre o noso Concello e o veciño de Melide, practicamente a beira das augas do rei dos ríos o noso Ulla, o que se pode baixar nunha carreiriña de can, dende a croa deste Castro de Galegos, situado no lugar chamado Dos Castros, parroquia de Eidian por suposto Agolada.





Para chegar, temos que coller

 practicamente a estrada

 dirección Melide, e antes de

cruzar o río, apartaremos a 

dereita pola vella estrada 

que 

leva a cruzar o río pola antiga

 Ponte, por certo que sen 

presas, cumpre facer unha 

paradiña para admirar esta 

fermosa ponte. Continuamos 


ruta atravesando a aldea de Galegos, e unha vez que 


deixamos a ultima casa a man dereita, como si se fora cara 




Muiño das Canizas

, atopamos un cruce de 


camiños, mais 


ben pistas de concentración parcelaria. Temos que coller a pista que sae a man dereita, y practicamente a douscentos metros, cara arriba esta mesma pista vaise dividir en dúas, collemos  da man esquerda, e ollo, ir a modo, porque 

inmediatamente nun

 promontorio cheo de 

carballos, e non 

doado de apreciar dende a pista, entre outras cousas porque 

o normal é distraerse coa panorámica sobre o val, 

certamente incrible, alí atopamos xa o foso circular do 

Castro.








Non é doado entrar, por mor das silvas, e xestas, moito mato e moito toxo, pero con precaución de ver onde se pon os pés, podes entrar e percorrer todo o perímetro do castro, tanto por fora como por dentro.
En principio poderíase pensar que as pistas de concentración parcelaria, afectaron e deterioraron o parapeto, e foso da croa, pero dos traballos desenvolvidos polo equipo de arqueólogos, así como por Carballo Arceo, tal e como deixou explicado na súa publicación sobre os Castros da Comarca do Deza, este concretamente non foi moi afectado, si polos traballos de agricultura e pradería moi preto do zona do antecastro, e moito nos tememos que bastante mais no futuro a vista das plantacións de Eucalipto, que medran no noroeste do castro, mesmo uns metros por diante do terraplén defensivo do antecastro.







Chama a atención no

 parapeto superior a 

cantidade de furados, 

toupeiras, ou tobeiras, non 

sei de que animal poden ser, que se localizan, así como a ca

ntidade de material que teñen escavado, restos de arxila e 

posiblemente algunha cerámicas dos muros e teitos do 

castro.


A forma practicamente oval do recinto e moi facilmente observable a simple vista dende o seu interior, e o foso defensivo se eleva uns 80 metros, e como defensas ten un terraplén no zona noroeste e un parapeto no sur de case 6 metros de anchura.
Segundo parece o Castro sufriu unha forte modificación da súa estrutura, seguramente por mor das labores agrícolas, e preparación das fincas lindeiras, na decada dos anos noventa do pasado século
Exemplo de Castro en forma de media ladeira dominando todo o val, a visibilidade é impresionante e con foxo e parapeto como medidas de defensa.   

  

  Para saber e coñcer mais do mundo dos Castros, e a cultura Castrexa, tanto da nosa Comarza, como do Pais resulta moi , recomendable a consulta dos libros.- A CULTURA CASTREXA NA COMARZO DO DEZA, de Carballo Arceo, editado polo Patronato de 
Cultura do Concello de Lalin, e o seus seminario de Estudos do Drza. e o Libro de Antonio Presas, e Xoan Carlos Garcia Porral, O MUNDO DOS CASTROS, A Comarco do Deza. editado por Faro de Vigo, e pos soposto de C.BUXAN, a GUIA DOS CASTROS DE LALIN. editado pola Asociacion Cultural O Naranxo.

CASTRO DE BUXEL (AGOLADA)













Continuando coa serie

 iniciado sobre os  "Castros
"
, do Concello de Agolada,

traio hoxe este que temos a 


sorte de atopalo de un xeito 

doado, e desfrotar dunhas 

magnificas vistas dende a 

súa croa, sobre o Val de 

Buxel e a Pena Maior e a Pena Gundin.

A saída de Agolada, pola

 estrada nacional cara a 

Melide, chegamos no lugar 

coñecido coma Ponte Muíño, 

xa na parroquia de Artoño, e 

pertencente a Buxel, 

atopamos o recinto a man 

esquerda xunto a unha casa 

en venta, e outra habitada. 

No medio de ámbalas dúas 

temos que coller un sendeiro 

dirección a torreta de Luz, 

colocada moi acertadamente na croa do Castro; Sensibilidad

e das nosas autoridades con todo o relacionado coa cultura 

e o patrimonio, xa sen falar do tema arqueolóxico e demais.







Dende a cima pódese

 contemplar dirección este, 

pola parte esquerda o río

 Buxel, por debaixo da 

granxa penso que hoxe sen 

servizo, e no fondo do 

terraplén do muro defensivo o 

regato de Pumariños, aínda que non resulta cómodo de 

observar e moito menos circundar o seu perímetro polo 

medio das silvas, toxos e xestas que inundan o bosque de 

piñeiros, eucaliptos, como non podía ser menos, e algún que 

outro carballo despistado.


Segundo recolle o arqueólogo Carballo Arceo, na ficha 

descritiva do Castro, en diversas prospeccións arqueolóxicas 

foron atopados  machados de pedra pulida, anacos de 

tégulas, fusaiolas de pedra, muíños circulares e restos de 

cerámica castrexa.




Na zona nordeste do Castro 

ainda se pode observar 

restos dun parapeto, e 

afloramentos rochosos, asi 

como na zona central da 

croa, do que destaca a sua 

forma circular de uns 60 metros de diámetro, xa que o

 resto resulta practicamente invisible, ou inapreciable, 

éntrelos piñeiros, xestas e matos.  


Fermoso exemplo de construción castrexa no que prima a 

defensa dun xeito natural, polo terraplén existente que 

practicamente o fai inexpugnable os ataques exteriores, 

ademais de ter unha visibilidade impresionante, e 

incriblemente fermosa.









Por certo que saindo de 

novo a estrada principal, e 

uns poucos metros cara 

adiante, a dereita sae unha 

pista direcciòn Penelas, e alí 

mesmo atopamos o que par algúns resulta ser un lagar, e 

para outros un sartego escavado en rocha, con diversos 

buratos que Eu nunca vin noutros sartegos similares, tanto 

da zona, coma de outros paraxes. 







 Para saber e coñcer mais do mundo dos Castros, e a cultura Castrexa, tanto da nosa Comarza, como do Pais resulta moi , recomendable a consulta dos libros.- A CULTURA CASTREXA NA COMARZO DO DEZA, de Carballo Arceo, editado polo Patronato de 


Cultura do Concello de Lalin, e o seus seminario de Estudos do Drza. e o Libro de Antonio Presas, e Xoan Carlos Garcia Porral, O MUNDO DOS CASTROS, A Comarco do Deza. editado por Faro de Vigo, e pos soposto de C.BUXAN, a GUIA DOS CASTROS DE LALIN. editado pola Asociacion Cultural O Naranxo.

miércoles, 27 de abril de 2016

CASTRO DE ESPERANTE (AGOLADA)

No lugar de Esperante, parroquia de San Cibrao, en Agolada, coñecido como lugar de "Os Castros", 

atopamos este pequeno "Castro", resto e referente do que foi a cultura Castrexa, con abondantes mostras tanto en Agolada, cos 

Castros de .-Val, Borraxeiros, Galegos, Marcelin, Ventosa, Basadre, Artoño, Brocos , etc. coma na comarca mesma de Deza, onde podemos contemplar algun certamente impresionante destos recintos, fortaleza, vivienda, poboado, como se quera definir. Paralos interesados, recomendo o libro de Antonio Presas e Xoan Carlos Garcia Porral, sobre os Castros de Deza.

Este de Esperante, está moi afectado e deteriorado polo paso do tempo, e as labores agricolas que foron rebaixando e destruindo boa parte do foso, e croa.
Tan so se conserva a metadeo do seu recento orixinal, croa e foso, con uns 9o metros de foso exterior  e terraplen de case que 3 metros de altura, en tanto no interior a caida do parapeto chega os cinco metros.

O Castro como en moitos outros casos, se atopa moi preto da Igrexa, no seu intento por parte dos cregos de sacralizar a rematar coa cultura castrexa, celta o dos mouros, as meigas, e os seus tesouros agochados nos avernos do seu interior. 


Xa é sabida as historias, lendas, contos e mil cousas mais que ao respecto podemos atopar na tradiciòn oral ou escrita da nosa xente e a sús crenzas mais ou menos rexeitadas pola igrexa catolica, por profanas.

Nos estudos realizados por Carballo Arceo no seu libro sobre a Cultura Castrexa da Comarca do Deza, editado polo patrimonio Cultural de Lalin, Seminario de Estudios de Deza, do Cocnello de Lalin, no ano 2001. , ponse de releve as caracteristicas e historia tanto economica, coma situaciòn xeografica, historia, economia, e outros moi interesantes puntos que fan referencia a este modo de vida tradicional , por soposto referente e antecedentes no noso.













Paralos interesados na visita, tedes que coller, na estrada nacioanl dende Lalin, cara a Lugo, e unha vez cruzado o limite xeografico de Agolada, pola Ponte vilariño, apartar por unha pista que indica Espeerante, a altura do desguace, unha vez ali, buscar a Igrexa, xa que o castro se atopa fácilmente a uns cen metros, conformando unha ladeira de suave pendente por certo moi abundante vexetaciòn, de carballos e piñeiros no seu interior.....